دژنکتور

دژنکتور

دژنکتور Disjoncteur

دژنکتور Disjoncteur

مدارشِکَن (Circuit breaker) یا کلید دژنکتور (به فرانسویDisjoncteur) و یا کلید فشار متوسط (MV Circuit Breaker)  نوعی کلید اتوماتیک است که برای مدار با جریان و ولتاژ بسیار زیاد استفاده می شود. برای محافظت از یک مدار الکتریکی در مقابل خطرات ناشی از اضافه بار یا اتصال کوتاه طراحی شده‌است. برعکس فیوز که یک بار عمل کرده و پس از آن باید تعویض شود، مدارشکن می‌تواند مجدداً (به‌طور خودکار یا دستی) وارد مدار شود. مدارشکن‌ها در اندازه‌های مختلفی ساخته می‌شوند و می‌توانند از یک کلید کوچک مورد استفاده در یک منزل تا یک کلید بزرگ که برای محافظت مدارهای ولتاژ بالا و تغذیه یک شهر به کار می‌رود متفاوت باشند.

با توجه به این که کلیدها در مدارات تابلو های برق با ولتاژ بالا استفاده می شوند، آیتم های محافظتی و عایقی و نیز قوس الکتریکی ناشی از قطع و وصل کلید اهمیت بیش تری پیدا می کند. کلید فشار متوسط یا کلید دژنکتور کلیدی است که می تواند در مواقع لزوم جریان عادی شبکه و در موقع خطا جریان اتصال کوتاه را سریعا قطع کند.

کلید دژنکتور می تواند به طور اتوماتیک یا به طور دستی یا با کنترل از طریق اتاق فرمان، مدار تحت بار و مداری که دچار اتصال کوتاه شده است را بدون اینکه به مدار آسیبی وارد شود قطع کند.

سکسیونر نوعی کلید قدرت است که عملکردی مشابه کلید دژنکتور دارد. این کلید برای قطع وصل مدار با ولتاژ های بالا کاربرد دارد. اما تفاوت سکسیونر و دژنکتور در این است که سکسیونر نمی تواند مدار زیر بار را قطع کند و همیشه باید اول جریان برق توسط یک کلید قابل قطع زیر بار قطع شود تا سکسیونر بتواند مدار را قطع کند.

  • انواع کلید دژنکتور

کلید دژنکتور کاربرد ها و عملکرد مختلفی دارد. در ادامه انواع کلید دژنکتور را بررسی می کنیم.

  • کلید دژنکتور روغنی
  • کلید دژنکتور گازی (SF6)
  • کلید قدرت هوایی
  • کلید دژنکتور خلاء
  • دژنکتور روغنی

دژنکتور روغنی یا OCBS از یک تانک فولادی حاوی روغن تشکیل شده است. وقتی اضافه بار یا اتصال کوتاه رخ دهد فنری قوی این کلید آزاد می شود و کنتاکت کلید باز می شود. باز شدن کنتاکت ها باعث ایجاد جرقه بسیار شدیدی می شود که این جرقه روغن اطراف خود را تبخیر می کند و گاز تولید شده ناشی از تبخیر روغن موجود در کلید، جرقه را خاموش می کند.

در پست ها و شبکه های برق کوچک، نصب کلیدهای هوای فشرده مقرون به صرفه نیست. لذا از کلیدهای اكسپانزیون یا نوع دیگری به نام کلید گاز سخت استفاده می کنند. در این کلیدها مانند کلیدهای روغنی، گاز خاموش کننده ی جرقه توسط خود جرقه به وجود می آید؛ لذا قدرت قطع این کلیدها نیز تابع شدت جریان است. از محاسن این کلید، قابل رؤیت بودن آن است که مانند سکسیونرهای قابل قطع زیر جریان اتصال کوتاه رفتار می کند.

  • دژنکتور گازی 

دژنکتور گازی با گاز SF6 یا هگزا فلوئورید گوگرد برای اولین بار به عنوان ماده عایق در کلیدها در سال ۱۹۴۰ مورد استفاده قرار گرفت. این گاز پایدار، غیر قابل اشتعال، بدون رنگ، بدون بو، بدون مزه و غیر سمی است و به دلیل توانایی این گاز در بازیافت قدرت عایقی اش پس از ایجاد جرقه (۳ میکروثانیه برای این گاز نسبت به ۸ میکروثانیه برای هوا)، در صنعت برق به وفور استفاده شده و به عنوان کلیدهای SF6 اهمیت ویژه ای پیدا کرده اند.

دژنکتور گازی کاملاً بسته و با گاز عایق شده است و در مقابل کلیدهای دیگر با قدرت مشابه، بسیار کوچک تر و از کلیدهای هوایی نیز کم صداتر هستند؛ لذا در مکانهای با فضای کم، مانند پست های اول شهر به کار می روند.

 قابلیت ویژۀ این کلیدها زمانی است که می توانند جریان را در فشار گاز کم قطع کنند؛ لذا این کلیدها را می توان زیر بار در وضعیت غیر عادی فشار گاز قطع کرد. از دیگر مزایای این کلید عدم تغيير فشار گاز در طول مدت عمر کلید، پر کردن سریع و ساده ی گاز در آن، قابلیت قطع جریان اتصال کوتاه و جریان های سلفی و خازنی بدون ایجاد ولتاژ ضربه است.

دژنکتور های گازی در دو نوع، کلید SF6 دارای دو فشار (دو مخزنی) و کلید SF6 با استوانه ی دمندۀ دارای یک فشار (پوفر) ساخته می شوند. نوع اول، هزینه بر و ساختش سخت تر است و در دماهای پایین و فشارهای بالا مشكل گرم کردن برای تبدیل به مایع شدن را دارد. نوع دوم رایج تر و ساده تر بوده و توانایی قطع جریان ۲۰ تا ۸۰ کیلو آمپر را دارد.

  • کلید هوایی

کلید هوایی از انواع کلید های فشار متوسط است که برای قطع و وصل مدار در آمپرهای بالا استفاده می شود. کلید هوایی اشنایدر از ۶۳۰ تا ۶۳۰۰ آمپر طراحی و ساخته می شود از مدار در برابر اضافه بار، اتصال کوتاه آنی و تاخیری و اتصال به زمین محافظت می کند.

موارد کاربرد این کلید در ورودی تابلوها است که معمولاً جریان بالایی دارند و برقراری حالت سلکتیو بین کلیدهای ورودی و کلیدهای خروجی را فراهم می کند. به دلیل وجود سیستم اطفای جرقه توسط هوای آزاد، به این نوع کلیدها، کلید اتوماتیک هوایی گفته میشود. عمر مفید کلید هوایی تقریباً دو برابر کلید اتوماتیک یا کمپکت است.

  • دژنکتور خلأ

   کلید خلأ با اصول متفاوتی نسبت به سایر کلیدها و توسط فنر کار می کنند و چون هیچ گازی برای یونیزه شدن در موقع باز شدن کنتاکت ها وجود ندارد، لذا جرقه های شدید در این کلید ایجاد نمی شود. این کلیدها کاملاً آب بندی شده هستند و در نتیجه بی سروصدا بوده و هیچ گاه در معرض آلودگی هوا قرار نمی گیرند. اکنون کلیدهایی تولید می شوند که می توانند جریان اتصال کوتاه تا ۱۰۰ کیلو ولت آمپر را قطع کنند. از این کلیدها اغلب در سیستم های مترو یا به صورت کشویی در محیط های بسته استفاده می شود.

Rate this post
پیگیری سفارش
لیست مقایسه
شگفت انگیز ها
error: کلیه حقوق این وب سایت محفوظ و متعلق به شرکت آریا صنعت ایرانیان می باشد